Παραδοσιακή συνταγή σαπουνιού ψυχρής μεθόδου “6-3-1”
Από τον Ορέστη Καμπάνη
Με αφορμή επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις που δέχομαι σχετικά με συνταγή παραδοσιακού σαπουνιού που γενικά κυκλοφορεί μεταξύ ερασιτεχνών σαπωνοποιών, αποφάσισα να την δοκιμάσω και να την σχολιάσω.
Η συνταγή αυτή είναι γνωστή ως 6-3-1, δηλαδή 6 κιλά λάδι, 3 κιλά νερό και 1 κιλό καυστική σόδα. Συχνά ακούω κάποιους να υπερασπίζονται την συνταγή αυτή που υποτίθεται ότι φτιάχνει σκληρό σαπούνι με εύκολο τρόπο και με την ψυχρή μέθοδο.
Η σωστή συνταγή για σαπούνι από 6 κιλά λάδι είναι 6 κιλά λάδι, 780γρ καυστική σόδα (0.78 κιλά) και 1,8 κιλά νερό.
Έχει υπολογιστεί με βάση την σύσταση των λιπαρών οξέων του ελαιολάδου και την βασική αρχή της χημείας, ότι τα μόρια της ύλης αντιδρούν μεταξύ τους σε αναλογίες που καθορίζονται από το μοριακό τους βάρος. Σαν παράδειγμα ένα μόριο οξυγόνου αντιδρά με 2 μόρια υδρογόνου και προκύπτουν 2 μόρια νερού. 02 + 2 Η2 = 2 Η2Ο. Με βάση τα μοριακά βάρη, 32γρ οξυγόνου αντιδρούν με 4γρ υδρογόνου και προκύπτουν 36 γρ νερού. Αν έχουμε περισσότερο υδρογόνο πχ 5γρ θα προκύψουν πάλι 36 γρ νερού και θα περισσέψει 1γρ υδρογόνου.
Έτσι και η συνταγή που κυκλοφορεί θα μας δώσει σαπούνι και περίσσεια 120γρ καυστικής σόδας, οπότε το σαπούνι θα είναι πολύ αλκαλικό και ακατάλληλο για πλύσιμο.
Η περίσσεια της καυστικής σόδας παραμένει στο σαπούνι για αρκετό διάστημα, τελικά εξουδετερώνεται από το διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας και μετατρέπεται σε ανθρακική σόδα οπότε το pH μετά πολύ χρόνο θα πλησιάσει το 10 αλλά αυτό μπορεί να χρειαστεί και 6 μήνες.
Δοκίμασα λοιπόν αυτή την «συνταγή» ως εξής:
Θερμοκρασία 40 βαθμοί, ανάμιξη με blender για 5 λεπτά μετά το έβαλα σε καλούπι 1,2 λίτρων. Την επομένη μέρα είχε σκληρύνει πολύ, το έβγαλα και το έκοψα σε μπάρες των 100γρ. Τι παρατήρησα: Το σαπούνι είναι πολύ σκληρό και εύθραυστο.
δηλαδή όπως αναμενόταν, πολύ αλκαλικό και ακατάλληλο για το δέρμα. Ίσως να ήταν κατάλληλο αν το τρίψουμε σε σκόνη για πλύσιμο ρούχων, αλλά και η αυξημένη αλκαλικότητα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε ευαίσθητα ρούχα όπως τα μάλλινα.
Καλησπέρα.Πώς μπορούμε να μειώσουμε το ph σε σαπούνι ψυχρής μεθόδου.Σας ευχαριστώ για τον χρόνο σας.
Γεια σας, το ΡΗ του σαπουνιού της ψυχρής δεν χαμηλώνει. Λειτουργεί σε ΡΗ 9.5-10 . Αν επιχειρήσετε να το κατεβάσετε θα χαλάσετε το σαπούνι.
καλημέρα σας είναι εύκολο να μου πείτε τής ανάλογια για να φτιάξω σαπούνι σάς ευχαριστώ πολύ από καρδιάς
Καλημέρα σας, μπορείτε να δείτε το σχετικό μας βίντεο για το βασικό σαπούνι ψυχρής μεθόδου εδώ
καλησπέρα σας
ήθελα να σας ρωτήσω..όταν αφήνουμε το σαπουνι να ωριμάσει για 1 μήνα
τι θερμοκρασία πρέπει να έχει ο χώρος που θα αφήσουμε το σαπουνι? πρέπει να αεριζεται?
ευχαριστώ πολύ
Ναι ο χώρος πρέπει να αερίζεται καλά και να υπάρχει μια σταθερή θερμοκρασία ούτε πολύ κρύο ούτε πολύ ζέστη.
Μία ‘παλιά’ καθηγήτρια οικιακής οικονομίας από τα Κύθηρα , μου είχε πει ότι την συνταγή την είχε φέρει στα Κύθηρα ο δερματολόγος γιατρός Ι.Δ.Στρατηγός (1926 -2006). Οι αναλογίες που χρησιμοποιούσαν ήταν 6 κιλά τυρόλαδα, 1 κιλό ποτάσα, 3 κιλά νερό και μια χούφτα αλάτι.
Μου είπε ότι η συνταγή αυτή πετύχαινε πάντοτε! Η σιγουριά της καθηγήτριας ήταν μεγάλη στο ότι οι αναλογίες ήταν σωστές. Την επόμενη χρονιά (από τότε που μου το είπε) πήγε στα Κύθηρα και ξαναέκανε σαπούνι με τις φίλες της όπως παλιά, αλλά, μου είπε, δεν πέτυχε και δεν ήξερε γιατί.
Πραγματικά δεν βγαίνουν τα νούμερα, εκτός κι αν κάνουμε θερμή διαδικασία και αν αντι για ποτάσα όπως είχε πει, είναι καυστική σόδα. Βέβαια δεν ξέρουμε τον βαθμό καθαρότητας των ιδιαίτερα υγροσκοπικών υλικών NaOH και KOH που πουλούσαν στα μπακάλικα ούτε και την ακρίβεια που είχαν τα ζυγίσματα. Επιπλέον ήταν μια εποχή που άλλα προϊόντα ήταν σε οκάδες και άλλα σε κιλά. Καλά κάνεις και επισημαίνεις για το ζήτημα της αλκαλικότητας και ότι δεν πρέπει να αναπαράγουμε ως ορθές τις συνταγές που βρίσκουμε.