Με αφορμή επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις που δέχομαι σχετικά με συνταγή παραδοσιακού σαπουνιού που γενικά κυκλοφορεί μεταξύ ερασιτεχνών σαπωνοποιών, αποφάσισα να την δοκιμάσω και να την σχολιάσω.

Η συνταγή αυτή είναι γνωστή ως 6-3-1, δηλαδή 6 κιλά λάδι, 3 κιλά νερό και 1 κιλό καυστική σόδα. Συχνά ακούω κάποιους να υπερασπίζονται την συνταγή αυτή που υποτίθεται ότι φτιάχνει σκληρό σαπούνι με εύκολο τρόπο και με την ψυχρή μέθοδο.

Η σωστή συνταγή για σαπούνι από 6 κιλά λάδι είναι 6 κιλά λάδι, 780γρ καυστική σόδα (0.78 κιλά) και 1,8 κιλά νερό.
Έχει υπολογιστεί με βάση την σύσταση των λιπαρών οξέων του ελαιολάδου και την βασική αρχή της χημείας, ότι τα μόρια της ύλης αντιδρούν μεταξύ τους σε αναλογίες που καθορίζονται από το μοριακό τους βάρος. Σαν παράδειγμα  ένα μόριο οξυγόνου αντιδρά με 2 μόρια υδρογόνου και προκύπτουν 2 μόρια νερού.  02 + 2 Η2 = 2 Η2Ο. Με βάση τα μοριακά βάρη, 32γρ οξυγόνου αντιδρούν με 4γρ υδρογόνου και προκύπτουν 36 γρ νερού. Αν έχουμε περισσότερο υδρογόνο πχ 5γρ θα προκύψουν πάλι 36 γρ νερού και θα περισσέψει 1γρ υδρογόνου.

Έτσι και η συνταγή που κυκλοφορεί θα μας δώσει σαπούνι και περίσσεια 120γρ καυστικής σόδας, οπότε το σαπούνι θα είναι πολύ αλκαλικό και ακατάλληλο για πλύσιμο.

Η περίσσεια της καυστικής σόδας παραμένει στο σαπούνι για αρκετό διάστημα, τελικά εξουδετερώνεται από το διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας και μετατρέπεται σε ανθρακική σόδα οπότε το pH μετά πολύ χρόνο θα πλησιάσει το 10 αλλά αυτό μπορεί να χρειαστεί και 6 μήνες.

Δοκίμασα λοιπόν αυτή την «συνταγή» ως εξής:

Θερμοκρασία 40 βαθμοί, ανάμιξη με blender για 5 λεπτά μετά το έβαλα σε καλούπι 1,2 λίτρων. Την επομένη μέρα είχε σκληρύνει πολύ, το έβγαλα και το έκοψα σε μπάρες των 100γρ. Τι παρατήρησα: Το σαπούνι είναι πολύ σκληρό και εύθραυστο.

Μετά μια εβδομάδα μέτρησα το Ph του και ήταν 11,6 δηλαδή όπως αναμενόταν, πολύ αλκαλικό και ακατάλληλο για το δέρμα. Ίσως να ήταν κατάλληλο αν το τρίψουμε σε σκόνη για πλύσιμο ρούχων, αλλά και η αυξημένη αλκαλικότητα μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε ευαίσθητα ρούχα όπως τα μάλλινα.